Τρίτη, 19 Ιανουαρίου 2016

Τρώω απ' όλα

   Από τότε που άρχισα, καλώς ή κακώς, να ασχολούμαι πιο ενεργά με τη διατροφή μου και να στρέφομαι (μερικώς) προς τη χορτοφαγία, έχω ακούσει πολλά σχόλια εναντίον αυτής της προσπάθειας. Το πρόβλημα μου είναι όχι η ύπαρξη καθεαυτή αρνητικού σχολιασμού αλλά πως τα σχόλια αυτά προέρχονται από άτομα που ουδέποτε έψαξαν ή ασχολήθηκαν με ανάλογα ζητήματα,.
   Πρώτον, τις προάλλες δέχτηκα το εξής: "Έγινες χορτοφάγος γιατί έτσι σου είπανε, άρα είσαι πρόβατο". Λοιπόν, πρώτα απ' όλα ποιοι μου είπανε; Γνωστοί με προέτρεψαν, μπήκα κι έψαξα κι έκανα 7 μήνες έρευνας πριν το δοκιμάσω. Επίσης, έχω διαβάσει τόσα και τόσα και ακολουθώ το 1/10 αυτών. Σε κάθε περίπτωση ο οποιοσδήποτε έγινε χορτοφάγος κάποια στιγμή στη ζωή του έχει κάνει κάποιες σκέψεις, τις οποίες ο μέσος άνθρωπος ούτε κάνει ούτε θα κάνει ποτέ:
   Η πρώτη είναι διατροφολογικής φύσεως: είναι απαραίτητο να τρώμε κρέας; Μπορεί να ζήσει, υγιεινά και αξιοπρεπώς, κάποιος έτσι; Η δεύτερη είναι μια συμπονετικής: γιατί να πεθαίνουν με φριχτό τρόπο ζώα για τη δική μου όρεξη; Και η τρίτη οικολογικής: εφόσον η κτηνοτροφία είναι τόσο επιζήμια για το περιβάλλον και η έλλειψή της θα έλυνε ικανοποιητικά το πρόβλημα πείνας, δίψας και τρύπας του όζοντος παγκοσμίως, γιατί υπάρχει ακόμα;
   Αυτές οι σκέψεις, οι οποίες φυσικά αναλύονται σε τεράστιο βαθμό, δεν μπορούν να απλοποιηθούν τόσο με τη φράση "έτσι σου είπανε". Το αντίθετο μάλιστα. Όσοι ποτέ τους δεν αναρωτήθηκαν αν κάνουν το σωστό ή όχι κι ακολουθούν την πεπατημένη οδό πράττουν "όπως ακριβώς τους είπαν". Και η χρήση επιχειρημάτων σε κάτι που δεν έχει ψάξει κάποιος είναι άκρως ενοχλητική: το να παπαγαλίζει κανείς πεποιθήσεις και ιδέες που δεν έχει αναρωτηθεί ποτέ αν είναι όντως αλήθεια αψηφά τη λογική και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια...
   Δεύτερον, πολύ συχνά άνθρωποι που με ρωτάνε γιατί ασχολούμαι με τη χορτοφαγία κλείνουν τη συζήτηση με ένα απλό, λιτό και περισπούδαστο "πρέπει να τρώμε απ' όλα". Έτσι κλείνει γι' αυτούς το κεφάλαιο και νιώθουν νικητές, θριαμβευτές, υγιείς, ακόλουθοι του φωτός και της αλήθειας.
   Λοιπόν έχω αμφιβολίες και γι' αυτό. Τι σημαίνει "τρώω απ' όλα"; Πώς ορίζεται το "όλα"; Δηλαδή ο έξυπνος, σωστός άνθρωπος τρώει και στάχτη, πλαστικό ή χαρτί; Μην είσαι ηλίθιος Βαγγέλη, όχι φυσικά. Εννοούμε πως τρώει απ' όλα τα είδη λαχανικών και κρεάτων και παραμένει υγιής! Βέβαια αν ζούσαμε σε μια χορτοφαγική κοινωνία, οι ίδιοι άνθρωποι στο "απ' όλα" θα συμπεριελάμβαναν μόνο λαχανικά, φύτρες και φρούτα. Αν όμως ζούσαμε σε μια ανθρωποφαγική κοινωνία, τότε το "απ' όλα" θα σήμαινε βρώση και ανθρώπινου κρέατος. Άρα το "απ' όλα" είναι πολύ σχετικό και αλλάζει από τόπο σε τόπο, χωρίς να δίνει λύση ή εξήγηση στο τι είναι θρεπτικό, τι απαραίτητο και τι άχρηστο ή επικίνδυνο.
   Αν όμως υποθέσουμε πως η κατανάλωση κρέατος δεν βλάπτει (κάτι για το οποίο αμφιβάλλει πλέον επίσημα και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας), τότε αυτός που "τρώει απ' όλα" ας αναρωτηθεί: τρώει κοτόπουλο, χήνα, γαλοπούλα, γουρούνι, μοσχάρι, κουνέλι, ζαρκάδι, ελάφι κ.α. ισόποσα; Γιατί δεν τρώει γάτα ή σκύλο; Μήπως τελικά δεν τρώει απ' όλα; Μήπως η έλλειψη αυτών των κρεατικών είναι επιζήμια; Μήπως όσοι τρώνε και έντομα είναι πιο υγιείς;
   Η απάντησή μου είναι η εξής: όσα είδη κρέατος και να φάει κάποιος, σε οποιαδήποτε ποσότητα, είναι αδύνατον να τρώει απ' όλα, διότι τα είδη ζώων είναι πάρα πολλά. Ένα στομάχι έχουμε, προς θεού! Βέβαια το ζήτημα με τους τρώω-απ-όλα είναι πως νομίζουν ότι επειδή μπορούν να φάνε όλα τα είδη κρέατος σημαίνει ότι αυτό όντως συμβαίνει. Δηλαδή το ότι π.χ. η γαλοπούλα είναι θρεπτική και απαραίτητη (κατά τη γνώμη τους) καλύπτεται επαρκώς από το χριστουγεννιάτικο γεύμα. Τι, όχι; Ή μήπως δεν είναι και τόσο απαραίτητη τελικά; Ε τότε γιατί την τρώμε;
   Για να κάνω όμως και κάποια αυτοκριτική, κι εγώ, ο οποίος επί χρόνια ζούσα με τέτοιες αντιλήψεις, θεωρούσα πως το ότι στη χορτοφαγία το σίδηρο καλύπτεται από συγκεκριμένα λαχανικά κάνει τη διατροφή μου υγιή. Τελικά αποδείχτηκε πως η χορτοφαγία μεν τα έλεγε σωστά, εγώ όμως έκανα λάθος: τα λαχανικά αυτά προσφέρουν επαρκή σίδηρο για τον οργανισμό μόνο αν τα τρως σε αρκετή ποσότητα. Δηλαδή η δυνατότητα πρόσληψής τους δε λύνει κάτι αλλά η τακτική πρόσληψη καθεαυτή κάνει τη δουλειά. Ένα σημαντικό μάθημα, το οποίο δεν είναι καθόλου αυτονόητο.
   Ας γυρίσω όμως λίγο στους τρώω-απ-όλα. Αυτοί οι οποίοι θεωρούν το ότι μπορούν να φάνε καθετί (λες κι ένας χορτοφάγος δεν μπορεί) ισοδυναμεί με το να τα τρώνε όντως. Δηλαδή ότι η δυνατότητα ισοδυναμεί με την ενέργεια. Όσον αφορά τις τροφές που τρώνε εξίσου χορτοφάγοι και παμφάγοι, υπάρχει κι εκεί το ίδιο φαινόμενο. Ρωτάω: τι σημαίνει τρώτε απ' όλα; Απάντηση: σπανάκι, πράσο, λάχανο, ντομάτα, πατάτα, φασόλια κτλ. Αναρωτιέμαι: όλα αυτά όντως τα τρώνε; Τα τρώνε τακτικά, σε σωστή ποσότητα; Ή απλά εφησυχάζουν με τη σκέψη πως μπορούν;
   Αυτές οι σκέψεις μου έρχονται διότι, με αρκετές εξαιρέσεις βέβαια, δεν είναι πολλά τα νοικοκυριά που ξέρουν την διατροφική αξία, τις συνιστώμενες ποσότητες και την ποιότητα όσων τρώνε. Με τις καθησυχαστικές σκέψεις "τρώω απ' όλα" και "πάντα έτσι κάναμε" ή "όλοι έτσι κάνουν" (βλέπετε πόσο η έλλειψη γνώσεων πάει χέρι-χέρι με τη χρήση απόλυτων λέξεων), περνάνε όλη τη ζωή τους, αποδίδοντας τις συχνές αρρώστιες στο "απότομο κρύο" και στην έλλειψη ζακέτας αντί για την έλλειψη βιταμίνης C, καθώς και την αντίδραση στα νέα διατροφολογικής φύσεως, όπως το ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το επεξεργασμένο κρέας και τα αβγά είναι καρκινογόνα.
   Τελικά ίσως αυτοί οι άνθρωποι όντως να τρώνε λίγο απ' όλα. Λίγο κουτόχορτο σίγουρα. Λίγο κάρβουνο επίσης, κυρίως λόγω των ξεροψημένων τοστ, των κρεάτων στα κάρβουνα και του τσιγάρου. Επίσης ακόμα χειρότερη είναι η κόκα-κόλα, η οποία όμως στα μάτια του μέσου Έλληνα είναι πιο αθώα από τον λεμονοχυμό. Αφήνω τις σκέψεις μου εδώ, διότι η παραπάνω ενασχόληση με το θέμα προϋποθέτει να είμαι ο ίδιος διατροφολόγος κι όχι να ψάχνω, όπως κάνω εδώ και καιρό, ζητήματα διατροφής. Για την ώρα θα εμπιστευτώ την λογική: όχι όμως την κοινή, διότι μόνο λογική δεν είναι.


Πρωταθλητισμός αντί του Αθλητισμού

   Διάβασα πριν λίγο μια μακροσκελή συνέντευξη του Χρήστου Ιακώβου σχετικά με τον πρωταθλητισμό, τα ντόπινγκ και την υποκρισία του αθλήματος. Ομολογώ πως δεν εντυπωσιάστηκα. Ούτε από την "αποκάλυψη" πως όλοι παίρνουν ουσίες ούτε από την πολιτική του πώς και πότε κάνουν ελέγχους οι αρμόδιες υπηρεσίες. Γιατί δεν εντυπωσιάστηκα; Είναι απλό.
   Καταρχάς, είναι πασιφανές πως ο πρωταθλητισμός είναι μια καλοστημένη επιχείρηση που βγάζει πολύ χρήμα. Δημιουργείται η ψευδαίσθηση των πολύ δυνατών αθλητών, οι οποίοι όταν βάζουν τα δυνατά τους ξεπερνάνε την ανθρώπινη δυνατότητα. Φανταζόμαστε έπειτα ως θεατές την τρομερή γυμναστική που φέρνει τους αθλητές σε τέτοια επίπεδα. Στην πραγματικότητα, ένας αθλητής μπορεί να είναι απλά καλός, κάτι παραπάνω από μέτριος υποθέτω, και την περισσότερη δουλειά να την κάνουν οι ουσίες.
   Το πρόβλημα είναι πως ακόμα υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν στον πρωταθλητισμό. Παρακολουθούν έναν πρωταθλητή και τον θαυμάζουν. Τον ζηλεύουν. Θα ήθελαν να είναι στη θέση του, να έχουν τη δόξα του. Η αλήθεια είναι όμως πως πλέον, μετά την ραγδαία ανάπτυξη των θετικών/ιατρικών επιστημών τις τελευταίες δεκαετίες, σχεδόν τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Ο αθλητής θα "καταβάλλει υπεράνθρωπη προσπάθεια", θα βγει πρώτος, θα σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ ίσως και θα δοξαστεί. Μετά από καιρό βέβαια θα βγει η αλήθεια στη φόρα, πως είχε πάρει δηλαδή απαγορευμένες ουσίες. Οπότε χρόνια μετά το θρίαμβο έρχεται ο διασυρμός, αποσύρονται τα μετάλλια κι ο αθλητής, που συνήθως δεν είναι πλέον στην ενεργό δράση, χάνει την δημοτικότητά του.
   Και; Τι σημαίνει αυτό; Ο άνθρωπος αυτός για χρόνια είχε τη δόξα που ήθελε, είχαν ανοίξει αυτόν (ανάλογα με την νομοθεσία της χώρας του) προνομιούχες θέσεις εργασίας και ουσιαστικά κορόιδευε τον κόσμο. Αυτή είναι η πρώτη σκέψη. Η δεύτερη σκέψη, κάπως βαθύτερη από την αυτονόητη πρώτη, είναι πως ο ίδιος του ο οργανισμός είχε γίνει μια φούσκα, αποδοτική μεν για τη διάρκεια του αγώνα, έτοιμη να σκάσει στη συνέχεια...
   Πραγματικά, αν σκεφτούμε τον πρωταθλητισμό από άποψη νοοτροπίας, είναι ακριβώς το αντίθετο από τον απλό αθλητισμό. Δηλαδή ενώ ο τελευταίος προτρέπει την άσκηση, την έλλειψη υπερβολής, τη σωστή διατροφή και την υγεία πάνω απ' όλα, ο πρωταθλητισμός όλα αυτά τα πετάει στα σκουπίδια, διότι η νοοτροπία είναι να γίνει κάποιος "ο καλύτερος". Όχι ο πιο υγιής, ο πιο σωστός, ο πιο αληθινός προς τον εαυτό του και προς τους άλλους. Απλά ο καλύτερος. Άρα έχουμε τα εξής τινά: πρώτον, γίνεται ολοφάνερο πως μόνο με την άσκηση ποτέ δε θα γίνει κάποιος "ο καλύτερος". Θέλει κι άλλα. Έπειτα, η υπερβολή είναι η καθημερινότητα στον πρωταθλητισμό, μιας και ο σκοπός δεν είναι το καλό του ίδιου του αθλητή αλλά η προβολή του και η "ατσαλάκωτη" εικόνα του. Με λίγα λόγια το θέαμα, χωρίς έγνοια για τις επιπτώσεις...
   Ας περάσουμε τώρα στην υγεία του πρωταθλητή. Το βασικότερο είναι πως η σωστή διατροφή δε φτάνει. Χρειάζονται συμπληρώματα. Οπότε οι ουσίες καταστρέφουν την ουσία. Στέλνεται στα τάρταρα η ιδέα της υγιεινής ζωής του αθλητή, μιας και ο πρωταθλητής δεν έχει ως στόχο την υγεία. Θέλοντας και μη, γνωρίζοντάς το ή όχι, ο πρωταθλητής κάνει τον οργανισμό του μια ωρολογιακή βόμβα, η οποία κάποτε θα σκάσει. Έχει δώσει τη ζωή του για την πρόσκαιρη δόξα του. Με δεδομένο λοιπόν πως η υγιής εικόνα του είναι ψεύτικη και παρασύρει κι άλλους ανθρώπους στη λήψη επικίνδυνων ουσιών, είναι ανήθικος. Έχει πουλήσει την ψυχή του στο διάβολο για μετάλλια και προνόμια...
   Το πρόβλημα, όπως ανέφερα παραπάνω, είναι πως ακόμα και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν στον πρωταθλητισμό. Άνθρωποι που καταπίνουν αμάσητο το παραμύθι του "καλύτερου", του υπεργυμνασμένου, του φανταχτερού. Άνθρωποι που δε διστάζουν να παίρνουν ουσίες για να φτιάξουν όγκο στο σώμα τους. Προσπαθούν για κάποιο χρονικό διάστημα να δικαιολογήσουν την υγεία που προωθείται με τον τρόπο "διατροφής" τους αλλά τα παρατάνε γρήγορα. Μετά απλά καθησυχάζουν τον εαυτό τους λέγοντας πως "οι υπόλοιποι δεν ξέρουν". Κι όταν σκάσει η βόμβα π.χ. από την λήψη υπερβολικών (και άχρηστων) πρωτεϊνών τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή, που ουδεμία σχέση έχουν με την υγεία...